Uczestnicy Seminarium doktoranckiego WPiA Uczelni Łazarskiego uroczyście zapraszają na Ogólnopolską Konferencję Naukową
Nieletni, małoletni, młodociany czy może dziecko – prawo polskie wobec osób młodych
„Życie warte jest takich spotkań”
Sprawozdanie z III Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Nieletni, małoletni, młodociany czy może dziecko – prawo polskie wobec osób młodych”, Uczelnia Łazarskiego, 3 lipca 2026 r.
Czy dziecko w polskim systemie prawnym jest przede wszystkim „dzieckiem”, czy też – w zależności od okoliczności – staje się małoletnim, nieletnim lub młodocianym? To pytanie, stanowiące jednocześnie tytuł III Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej, zorganizowanej 3 lipca 2026 r. przez Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego, wyznaczyło kierunek całodziennej dyskusji naukowej. Była to już trzecia edycja ogólnopolskiej konferencji naukowej organizowanej przez Uczelnię Łazarskiego, na stałe wpisującej się w kalendarz wydarzeń naukowych poświęconych problematyce praw dziecka i gromadzącej przedstawicieli środowiska akademickiego oraz praktyków prawa – sędziów, adwokatów, radców prawnych, specjalistów i doktorantów.
Patronat nad wydarzeniem objęły Parlament Europejski, Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce oraz Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, co podkreśliło jego rangę oraz praktyczny i społeczny wymiar. Rangę konferencji potwierdziło również zainteresowanie Biura Parlamentu Europejskiego w Polsce, które relacjonując wydarzenie, zwróciło uwagę na uniwersalny charakter praw dziecka oraz podkreśliło, że każde dziecko – niezależnie od kraju, języka czy kultury – ma prawo do bezpieczeństwa, godności, edukacji, sprawiedliwego traktowania, a także do bycia wysłuchanym. Zob. informację o wydarzeniu, a także informacje dotyczące, tego co robi UE w kwestii praw dziecka: https://www.facebook.com/epwarszawa/posts/prawa-dziecka-to-temat-o-wymiarze-uniwersalnym-niezale%C5%BCnie-od-kraju-j%C4%99zyka-czy-k/1441738544662572/.
Konferencję otworzyła dr Magdalena Rycak, Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego ds. Rozwoju Naukowego i Innowacji, podkreślając znaczenie interdyscyplinarnego spojrzenia na prawa osób młodych oraz potrzebę prowadzenia dialogu pomiędzy przedstawicielami różnych dziedzin prawa i praktyki wymiaru sprawiedliwości.
Już panel ekspercki, moderowany przez dr Agnieszkę Sylwię Wojciechowską, pokazał, że odpowiedź na pytanie zawarte w tytule konferencji nie jest jedynie zagadnieniem terminologicznym. Katarzyna Piotrowska, Prezeska Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce, oraz Paulina Masłowska z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę zwróciły uwagę, że pojęcia „nieletni”, „małoletni” i „młodociany” funkcjonują równolegle w różnych gałęziach prawa i odnoszą się do odmiennych sytuacji prawnych. „Nieletni” jest pojęciem właściwym dla ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, regulującej kwestie demoralizacji i czynów karalnych. „Małoletni” to termin prawa cywilnego, natomiast „młodociany” pojawia się przede wszystkim na gruncie prawa pracy. Choć definicje te mają charakter techniczny, ich właściwe stosowanie przekłada się na zakres ochrony prawnej przysługującej osobom młodym.
Dużo miejsca poświęcono również praktyce wysłuchiwania dzieci uczestniczących w postępowaniach sądowych. Prelegentki przypomniały znaczenie tzw. przyjaznych pokoi przesłuchań („niebieskich pokoi”), których zadaniem jest ograniczenie stresu i wtórnej traumatyzacji dziecka. Podkreślono jednocześnie fundamentalną różnicę pomiędzy przesłuchaniem a wysłuchaniem dziecka. O ile przesłuchanie stanowi czynność procesową służącą gromadzeniu materiału dowodowego, o tyle wysłuchanie ma umożliwić dziecku wyrażenie własnego stanowiska w sprawach, które go dotyczą. Szczególnie mocno wybrzmiała refleksja, że po tragicznej sprawie Kamilka z Częstochowy oraz wejściu w życie tzw. ustawy Kamilka znaczenie wysłuchania dziecka wyraźnie wzrosło, stając się jednym z istotnych elementów współczesnych standardów ochrony praw dziecka.
Pierwszy panel naukowy, prowadzony przez dr Magdalenę Rycak, a następnie – w części poświęconej prawu cywilnemu – przez dr hab. Anetę Łazarską, prof. UŁa, oraz prof. dr hab. Agnieszkę Malarewicz-Jakubów (Uniwersytet w Białymstoku), poświęcony został zagadnieniom prawa pracy i prawa cywilnego. Referenci analizowali m.in. dopuszczalność podejmowania pracy przez osoby poniżej osiemnastego roku życia, zakres ochrony praw rodzicielskich oraz problem dobra dziecka w sprawach majątkowych. Szczególną uwagę zwrócono na potrzebę indywidualnej oceny sytuacji każdego dziecka oraz na konieczność zachowania równowagi pomiędzy jego autonomią a obowiązkiem zapewnienia odpowiedniej ochrony prawnej.
Istotną część obrad stanowiły wystąpienia dotyczące prawa rodzinnego i postępowania cywilnego. Dyskutowano o prawie dziecka do bycia wysłuchanym, problematyce pieczy naprzemiennej, alienacji rodzicielskiej, reprezentancie dziecka w procesie cywilnym oraz roli sądu opiekuńczego. W tym nurcie tematycznym znalazło się również wystąpienie poświęcone roli biegłego w ocenie zdolności komunikacyjnej dziecka w postępowaniu cywilnym. Zwrócono uwagę, że prawidłowa ocena kompetencji komunikacyjnych dziecka ma znaczenie nie tylko dla realizacji jego prawa do udziału w postępowaniu, lecz także dla ekonomiki procesowej oraz jakości podejmowanych rozstrzygnięć.
Panel prawa nowych technologii, moderowany przez dr. Marcina Seńkę (Uczelnia Łazarskiego), wzbudził duże zainteresowanie uczestników. Referenci analizowali zagadnienia ochrony cyfrowej tożsamości dziecka, bezpieczeństwa w Internecie, odpowiedzialności platform internetowych oraz wpływu sztucznej inteligencji na ochronę dóbr osobistych małoletnich. Pokazano, że dynamiczny rozwój technologii stawia przed prawem wyzwania, które jeszcze kilka lat temu trudno było przewidzieć, a odpowiedzi na nie wymagają współpracy prawników, informatyków i specjalistów zajmujących się ochroną praw człowieka.
Popołudniowy panel prawa administracyjnego, prowadzony przez prof. dr. hab. Przemysława Szustakiewicza (Uczelnia Łazarskiego), poświęcono zagadnieniom statusu małoletnich osób z niepełnosprawnościami, praw pacjentów małoletnich, przetwarzania danych osobowych dzieci oraz innych problemów z zakresu prawa administracyjnego. Różnorodność podejmowanych tematów pokazała, jak wiele obszarów współczesnego prawa dotyka problematyki ochrony dzieci i młodzieży.
Ostatni panel, moderowany przez prof. dr hab. Agnieszkę Malarewicz koncentrował się na zagadnieniach prawa karnego. Wśród poruszanych problemów znalazły się m.in. odpowiedzialność karna nieletnich, sytuacja procesowa rodziców, zmiany w Kodeksie karnym oraz granice działalności tzw. „łowców pedofili”. Dyskusja pokazała, że również w tej dziedzinie prawa konieczne jest zachowanie równowagi pomiędzy ochroną małoletnich a poszanowaniem zasad państwa prawa.
Na szczególne podkreślenie zasługuje atmosfera konferencji. Pomimo bogatego programu i licznych wystąpień obrady nie miały charakteru wyłącznie referatowego. W niemal każdym panelu pojawiały się pytania, polemiki i odniesienia do praktyki sądowej oraz doświadczeń zawodowych uczestników. Dzięki obecności przedstawicieli różnych środowisk możliwe było skonfrontowanie perspektywy naukowej z codzienną praktyką stosowania prawa. Wielokrotnie podkreślano, że skuteczna ochrona praw dziecka wymaga współpracy prawników, psychologów, pedagogów, lekarzy oraz biegłych sądowych.
Konferencja pokazała również, że współczesne prawo coraz wyraźniej odchodzi od postrzegania dziecka wyłącznie jako przedmiotu ochrony. Coraz większy nacisk kładzie się na jego podmiotowość, prawo do wyrażania własnego zdania oraz realny udział w postępowaniach, których jest uczestnikiem. Była to myśl przewijająca się przez wiele wystąpień, niezależnie od reprezentowanej dyscypliny prawa. Jak podkreślono również w relacji Biura Parlamentu Europejskiego w Polsce, prawa dziecka mają wymiar uniwersalny i stanowią fundament demokracji, praworządności oraz ochrony praw człowieka.
Podsumowania obrad dokonała prof. dr hab. Agnieszka Malarewicz-Jakubów z Uniwersytetu w Białymstoku. Kończąc konferencję, powiedziała słowa, które najlepiej oddają jej charakter i atmosferę: „Życie warte jest takich spotkań.” Trudno o trafniejsze podsumowanie wydarzenia, które połączyło doświadczenie praktyków z refleksją naukową, a różnorodność tematów zbudowało wokół jednej wspólnej idei – troski o prawa i dobro dziecka. Konferencja pokazała, że za każdą definicją prawną stoi człowiek, którego ochrona wymaga nie tylko precyzyjnych regulacji, lecz przede wszystkim dialogu, współpracy i odpowiedzialności.
Na zakończenie warto podkreślić, że bogactwo poruszonych zagadnień oraz interdyscyplinarny charakter obrad nie sposób w pełni oddać w krótkim sprawozdaniu. Szczegółowy program konferencji, obejmujący tematykę wszystkich wystąpień oraz informacje o prelegentach, dostępny jest na stronie internetowej konferencji: https://nmm.lazarski.pl/agenda/. Informacje o wydarzeniu można znaleźć również w kalendarzu wydarzeń Uczelni Łazarskiego: https://www.lazarski.pl/pl/aktualnosci/wydarzenia/35845-konferencja-naukowa-nieletni-maloletni-mlodociany-czy-moze-dziecko-prawo-polskie-wobec-osob-mlodych.
Opracowała:
Monika Plata
Seminarium Doktorskie Wydziału Prawa i Administracji
Uczelnia Łazarskiego
Galeria
Nieletni, małoletni, młodociany czy może dziecko
– prawo polskie wobec osób młodych
3 lipca 2026 r.
Uczelnia Łazarskiego | Świeradowska 43 | Warszawa